Giấy triệu tập của toà án dân sự là văn bản yêu cầu bạn có mặt tại một thời điểm, địa điểm cụ thể để tham gia một hoạt động tố tụng: lấy lời khai, đối chất, phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hoà giải, hoặc phiên toà. Trên giấy luôn có tên toà, số vụ án, tư cách của bạn trong vụ án, mục đích triệu tập và giờ có mặt.
Người nhận giấy lần đầu thường lo nhất câu "mình bị làm sao". Thực ra giấy triệu tập của toà dân sự không phải lệnh bắt hay quyết định xử phạt; nó gọi bạn tới để thực hiện quyền và nghĩa vụ của một người trong vụ án. Bài này đọc giấy từ trên xuống dưới, chỉ ra phần nào quan trọng, và gợi ý cách chuẩn bị theo từng mục đích triệu tập. Hệ quả của việc vắng mặt và cách báo lý do là chủ đề riêng, chỉ nhắc ở đây.
Một nguyên tắc đi suốt bài: đọc tên cơ quan ban hành và tư cách của bạn trước, rồi mới tới thời gian, địa điểm. Hai dòng đó cho biết bạn đang ở trong loại thủ tục nào, có quyền gì, và cần chuẩn bị tới mức nào cho buổi làm việc sắp tới.
Các phần trên một giấy triệu tập và ý nghĩa
Toà án dùng mẫu văn bản thống nhất, nên bố cục giấy triệu tập ở các toà khá giống nhau. Bảng dưới đi lần lượt từng phần.
| Phần trên giấy | Thường ghi gì | Bạn cần chú ý |
|---|---|---|
| Góc trên bên trái | Tên toà án ban hành, số văn bản | Toà nào đang giải quyết, ở tỉnh nào |
| Tiêu đề | Giấy triệu tập | Phân biệt với thông báo, quyết định |
| Người được triệu tập | Họ tên, năm sinh, địa chỉ | Đúng là bạn, hay là người cùng tên |
| Tư cách tham gia tố tụng | Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người làm chứng… | Quyết định bạn có quyền gì, phải làm gì |
| Vụ án | Số thụ lý, loại tranh chấp, tên các đương sự | Ghi lại số thụ lý để dùng khi liên hệ |
| Mục đích triệu tập | Lấy lời khai, phiên họp chứng cứ và hoà giải, phiên toà… | Cách chuẩn bị khác nhau theo từng mục đích |
| Thời gian, địa điểm | Giờ, ngày, phòng làm việc, địa chỉ trụ sở | Có mặt trước giờ, hỏi phòng tại quầy tiếp dân |
| Lưu ý cuối giấy | Mang giấy tờ tuỳ thân, giấy triệu tập; hệ quả nếu vắng mặt | Đọc kỹ, đừng bỏ qua dòng chữ nhỏ |
Phần cuối giấy thường có chữ ký của thẩm phán hoặc thư ký và dấu của toà. Giấy triệu tập thật không bao giờ kèm yêu cầu chuyển khoản hay số tài khoản cá nhân.
Tư cách tham gia tố tụng: dòng quan trọng nhất
Cùng một vụ án, mỗi người nhận giấy triệu tập với một tư cách khác nhau, và tư cách đó quyết định bạn được làm gì. Nguyên đơn là người khởi kiện; bị đơn là người bị kiện; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là người không kiện cũng không bị kiện nhưng kết quả vụ án ảnh hưởng tới họ, ví dụ người vợ trong vụ đòi nợ người chồng liên quan tài sản chung.
Người làm chứng không phải đương sự. Họ được gọi để khai về những gì họ biết, không có quyền yêu cầu như đương sự. Người phiên dịch, người giám định cũng có thể được triệu tập. Nếu giấy ghi bạn là người làm chứng, bạn không bị kiện và không phải trả gì; việc của bạn là trình bày trung thực.
Nếu giấy ghi bạn là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan mà bạn không hiểu vì sao, đừng bỏ qua. Bản án có thể tuyên nghĩa vụ hoặc quyền đối với bạn. Hãy tới toà xin sao chụp tài liệu để biết vì sao mình được đưa vào vụ án và trình bày ý kiến của mình.
Nếu tư cách ghi sai, ví dụ bạn là người làm chứng mà giấy ghi bị đơn, hãy hỏi thư ký ngay. Sai sót trên văn bản có thể chỉ là lỗi đánh máy, cũng có thể phản ánh việc nguyên đơn đã bổ sung yêu cầu với bạn.
Mục đích triệu tập và cách chuẩn bị
Triệu tập để lấy lời khai. Thẩm phán hoặc thư ký hỏi bạn về sự việc. Chuẩn bị một bản ghi các mốc thời gian chính, số tiền, giấy tờ liên quan; mang bản gốc giấy tờ để đối chiếu và bản sao để nộp nếu được yêu cầu. Trả lời đúng điều bạn biết, điều không nhớ thì nói không nhớ.
Triệu tập phiên họp kiểm tra chứng cứ và hoà giải. Các bên cùng có mặt, xem chứng cứ của nhau, trình bày yêu cầu và thử hoà giải. Chuẩn bị trước phương án bạn chấp nhận được và giới hạn không lùi. Tài liệu nào chưa nộp thì nộp tại đây hoặc trước đó.
Triệu tập tới phiên toà. Phiên toà sơ thẩm diễn ra công khai, có hội đồng xét xử. Chuẩn bị bản trình bày ngắn gọn, danh sách chứng cứ, câu hỏi muốn đặt cho bên kia. Nếu có luật sư, thống nhất trước ai nói phần nào.
Triệu tập đối chất. Toà cho các bên hoặc người làm chứng có lời khai mâu thuẫn đối diện nhau để làm rõ. Giữ bình tĩnh, chỉ trả lời câu hỏi của toà, không tranh cãi trực tiếp với bên kia.
Triệu tập để nhận văn bản hoặc làm thủ tục. Đôi khi toà mời tới nhận trực tiếp văn bản, ký biên bản, nộp biên lai. Đọc kỹ trước khi ký; được quyền đề nghị ghi ý kiến của mình vào biên bản.
Mang theo những gì khi tới toà
Dù mục đích là gì, bộ đồ cơ bản khi đi theo giấy triệu tập gần như giống nhau:
- Giấy triệu tập bản gốc.
- Căn cước hoặc giấy tờ tuỳ thân còn hiệu lực.
- Giấy tờ chứng minh tư cách người đại diện, nếu bạn đi thay người khác.
- Bản gốc và bản sao các tài liệu liên quan tới phần trình bày của bạn, sắp theo thứ tự thời gian.
- Một bản ghi chú ngắn các ý chính bạn muốn nói, để không bị cuốn theo câu hỏi.
- Sổ và bút để ghi lại yêu cầu của toà, lịch tiếp theo.
- Nếu cần phiên dịch hoặc có người khuyết tật đi cùng, báo trước cho toà để toà sắp xếp.
Toà án thường có quy định về trang phục, kiểm tra an ninh, không ghi âm ghi hình khi chưa được phép. Đến sớm khoảng mười lăm, hai mươi phút để qua cổng và tìm đúng phòng.
Sau buổi làm việc theo giấy triệu tập
Rời toà rồi chưa phải là xong. Những việc làm ngay trong ngày giúp bạn nối liền các bước tiếp theo của vụ án:
- Đọc lại biên bản trước khi ký: biên bản lấy lời khai, biên bản phiên họp phải ghi đúng điều bạn nói; chỗ nào sai, đề nghị sửa hoặc ghi ý kiến bổ sung ngay trên biên bản.
- Xin hoặc chụp lại bản sao biên bản nếu toà cho phép, cùng danh sách tài liệu bạn đã nộp.
- Ghi lại những việc toà yêu cầu bổ sung và hạn nộp, ví dụ nộp thêm bản sao kê, cung cấp địa chỉ người làm chứng.
- Ghi lịch hẹn tiếp theo nếu đã được báo, và hỏi văn bản triệu tập lần sau sẽ được gửi qua kênh nào.
- Cập nhật bìa hồ sơ vụ án: xếp giấy triệu tập đã dùng cùng các ghi chú của buổi làm việc theo thứ tự ngày.
Nếu buổi làm việc diễn ra theo hướng bạn không lường trước, ví dụ bên kia đưa ra chứng cứ mới hoặc thay đổi yêu cầu, đây là thời điểm hợp lý để tìm người tư vấn, trước khi tới phiên họp hoặc phiên toà tiếp theo.
Giấy triệu tập dân sự khác giấy triệu tập hình sự và giấy mời hành chính
Giấy triệu tập của toà án trong vụ án dân sự gọi bạn tới với tư cách người tham gia tố tụng dân sự. Nó không đi kèm biện pháp cưỡng chế thân thể; hệ quả của vắng mặt là hệ quả tố tụng như xét xử vắng mặt, đình chỉ yêu cầu, chứ không phải bị áp giải. Với người làm chứng cố tình không tới mà không có lý do chính đáng, luật có quy định riêng, nhưng đó là trường hợp đặc biệt.
Giấy triệu tập của cơ quan điều tra trong vụ án hình sự là chuyện khác hẳn: tư cách, quyền, nghĩa vụ và hệ quả đều theo luật tố tụng hình sự. Còn giấy mời làm việc của uỷ ban, cơ quan thuế, thanh tra là giấy mời hành chính, không phải văn bản tố tụng của toà.
Vì vậy khi nhận giấy, nhìn tên cơ quan ban hành trước tiên. Tên toà án kèm số thụ lý vụ án dân sự thì bạn đang trong một vụ kiện dân sự, đọc tiếp theo hướng dẫn của bài này. Nếu là cơ quan khác, thủ tục và quyền của bạn đi theo luật khác.
Không chắc giấy là thật: kiểm tra thế nào trong năm phút
Lừa đảo mạo danh toà án ngày càng tinh vi, có cả giấy triệu tập in màu gửi qua mạng xã hội. Dấu hiệu chung của giấy giả: gửi qua tin nhắn, Zalo thay vì bưu chính hoặc người tống đạt; kèm yêu cầu chuyển tiền "tạm ứng", "bảo lãnh", "phí xác minh"; số điện thoại di động cá nhân để "liên hệ thẩm phán"; doạ bắt giữ nếu không làm theo trong vài giờ.
Cách kiểm tra: tìm thông tin liên hệ chính thức của toà ghi trên giấy qua nguồn độc lập, không dùng số in trên giấy, gọi hỏi bộ phận tiếp nhận về số thụ lý và tên thẩm phán. Hoặc tới thẳng trụ sở toà. Toà thật sẽ xác nhận hoặc phủ nhận rất nhanh.
Ví dụ giả định: ông Thành ở Quảng Ngãi nhận qua Zalo một "giấy triệu tập" kèm lời nhắn phải chuyển tiền để "khoanh vùng hồ sơ". Ông chụp lại, gọi tổng đài toà theo thông tin chính thức tra được và được xác nhận không có vụ án nào. Nếu là giấy thật, toà cũng không bao giờ yêu cầu như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Giấy triệu tập ghi là người làm chứng thì có bị kiện không?
Không. Người làm chứng không phải đương sự, không bị buộc thực hiện nghĩa vụ trong vụ án. Bạn được gọi để trình bày những gì mình biết về sự việc; trình bày trung thực là nghĩa vụ của người làm chứng.
Có được nhờ người khác đi thay theo giấy triệu tập không?
Đương sự có thể có người đại diện theo uỷ quyền trong phạm vi luật cho phép, kèm văn bản uỷ quyền hợp lệ. Có những việc luật không cho uỷ quyền, chẳng hạn một số vấn đề trong việc hôn nhân. Người làm chứng thì phải tự đến.
Đến toà theo giấy triệu tập có được mang luật sư không?
Đương sự có quyền có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, như luật sư, tham gia tố tụng theo thủ tục. Luật sư cần đăng ký với toà trước. Nếu muốn có luật sư, nên làm sớm để kịp thủ tục.
Giấy triệu tập ghi giờ nhưng tới nơi phải chờ lâu thì sao?
Toà xử lý nhiều việc trong ngày nên thời gian chờ là chuyện thường. Hãy có mặt đúng giờ, báo tên tại quầy hoặc với thư ký, và chờ được gọi. Nếu có việc gấp phải về, báo cho thư ký thay vì tự rời đi.
Nhận nhiều giấy triệu tập cùng một vụ có nghĩa là gì?
Mỗi giấy thường gắn với một hoạt động: lấy lời khai, phiên họp, phiên toà. Cũng có thể là lần triệu tập lại do phiên trước bị hoãn. Đọc mục đích triệu tập trên từng giấy để biết bạn đang ở bước nào của vụ án.
Giấy triệu tập không ghi rõ lý do thì hỏi ở đâu?
Gọi tới toà theo thông tin liên hệ chính thức hoặc tới bộ phận tiếp nhận, đưa số văn bản và số thụ lý để được chuyển tới thư ký phụ trách. Bạn có quyền biết mình được triệu tập để làm gì và cần chuẩn bị gì.