Tạm đình chỉ là việc toà tạm dừng giải quyết vụ án dân sự vì xuất hiện một trở ngại mà luật coi là phải chờ, như đương sự chết chưa có người kế thừa, cần đợi kết quả một vụ việc khác, hoặc cần đợi kết quả uỷ thác, tài liệu do cơ quan khác cung cấp. Vụ án không bị xoá khỏi sổ thụ lý, tiền tạm ứng án phí được giữ lại, và khi lý do tạm đình chỉ không còn thì toà ra quyết định tiếp tục giải quyết.
Với người đi kiện, quyết định tạm đình chỉ thường đến như một tin xấu vì không ghi rõ phải chờ đến bao giờ. Với bị đơn, nó có thể bị hiểu nhầm là vụ kiện đã thôi. Cả hai cách hiểu đều dẫn tới việc bỏ mặc vụ án. Bài này giải thích từng lý do, chuyện gì xảy ra trong thời gian dừng, và việc mỗi bên nên làm để vụ án không nằm yên lâu hơn cần thiết.
Các lý do tạm đình chỉ và điều mỗi lý do đang chờ
Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 liệt kê các căn cứ tạm đình chỉ. Bảng dưới diễn đạt lại theo cách dễ nhìn và nêu cụ thể vụ án đang chờ điều gì; khi cần trích dẫn chính xác, đối chiếu văn bản hiện hành.
| Lý do | Vụ án đang chờ gì | Ai có thể làm cho nhanh hơn |
|---|---|---|
| Đương sự là cá nhân chết, hoặc tổ chức hợp nhất, sáp nhập, chia, tách, giải thể mà chưa có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng | Xác định người thừa kế, tổ chức kế thừa để đưa họ vào vụ án | Gia đình người đã chết, bên còn lại cung cấp thông tin về người thừa kế |
| Đương sự mất năng lực hành vi dân sự, người chưa thành niên mà chưa xác định được người đại diện theo pháp luật | Có người đại diện hợp pháp | Người thân làm thủ tục cần thiết để có người đại diện |
| Người đại diện hợp pháp của đương sự chấm dứt đại diện mà chưa có người thay | Người đại diện mới | Đương sự hoặc gia đình |
| Cần đợi kết quả vụ án khác có liên quan, hoặc việc phải do cơ quan, tổ chức khác giải quyết trước | Bản án, quyết định của vụ khác; kết luận của cơ quan khác | Đương sự theo dõi vụ việc kia và nộp kết quả cho toà |
| Cần đợi kết quả uỷ thác tư pháp, uỷ thác thu thập chứng cứ, hoặc chờ cơ quan, tổ chức cung cấp tài liệu theo yêu cầu của toà | Kết quả uỷ thác, tài liệu | Đương sự cung cấp thông tin giúp việc uỷ thác, đôn đốc qua toà |
| Cần đợi kết quả xử lý văn bản quy phạm pháp luật có dấu hiệu trái luật mà toà đã kiến nghị | Cơ quan có thẩm quyền xem xét văn bản | Ít việc đương sự làm được ngoài theo dõi |
| Các trường hợp khác do luật quy định, như theo pháp luật phá sản | Tuỳ trường hợp | Tuỳ trường hợp |
Quyết định tạm đình chỉ phải ghi rõ lý do. Đọc kỹ dòng đó trước tiên, vì cả việc chờ lẫn việc bạn có thể làm đều xoay quanh nó. Nếu lý do ghi chung chung, bạn có quyền xem hồ sơ để biết cụ thể toà đang chờ văn bản nào từ ai.
Trong thời gian tạm đình chỉ, chuyện gì vẫn còn nguyên
Vụ án vẫn là vụ án đã thụ lý, không bị xoá tên khỏi sổ. Các tài liệu, chứng cứ đã giao nộp, lời khai đã lấy, biên bản các phiên họp vẫn nằm trong hồ sơ và giữ giá trị khi vụ án chạy lại. Bạn không phải nộp lại đơn hay làm lại từ đầu.
Tiền tạm ứng án phí, lệ phí đã nộp được gửi giữ và xử lý khi toà tiếp tục giải quyết vụ án, tức là không bị mất vì việc tạm đình chỉ. Biện pháp khẩn cấp tạm thời đã áp dụng, như phong toả tài sản, nhìn chung không tự chấm dứt chỉ vì vụ án tạm dừng; muốn huỷ phải có quyết định riêng theo căn cứ luật định.
Thời hạn chuẩn bị xét xử thì ngưng lại. Thời gian tạm đình chỉ không tính vào thời hạn đó, và khi tiếp tục, thời hạn chuẩn bị xét xử được tính lại từ ngày quyết định tiếp tục có hiệu lực. Điều này có nghĩa là tạm đình chỉ không bị coi là toà để vụ án quá hạn.
Toà vẫn chịu trách nhiệm theo dõi. Thẩm phán được giao vụ án có trách nhiệm theo dõi việc khắc phục lý do tạm đình chỉ, chứ không chỉ chờ đương sự tới báo. Nhưng trên thực tế, đương sự chủ động nộp kết quả thường giúp vụ án chạy lại sớm hơn đáng kể.
Việc nên làm theo từng lý do hay gặp
Khi bị đơn hoặc nguyên đơn qua đời. Người còn lại trong vụ án nên cung cấp cho toà thông tin về những người thừa kế mà mình biết: vợ hoặc chồng, con, cha mẹ, địa chỉ. Gia đình người đã chết nên nộp giấy chứng tử và giấy tờ chứng minh quan hệ. Nghĩa vụ trả nợ của người chết được thực hiện trong phạm vi di sản, nên người thừa kế tham gia vụ án không có nghĩa là phải trả bằng tiền riêng của mình.
Khi chờ một vụ án khác. Ghi lại tên toà, số thụ lý của vụ kia, theo dõi tiến độ. Khi vụ kia có bản án, quyết định có hiệu lực, nộp ngay bản sao cho toà đang tạm đình chỉ vụ của bạn kèm văn bản đề nghị tiếp tục giải quyết.
Khi chờ giám định hay tài liệu của cơ quan khác. Hỏi toà đã gửi yêu cầu cho cơ quan nào, ngày nào. Nếu bạn có quyền tự xin tài liệu đó, như trích lục hồ sơ đất của chính mình, hãy xin song song và nộp bổ sung.
Khi chờ uỷ thác tư pháp ra nước ngoài. Đây là trường hợp lâu nhất. Kiểm tra lại địa chỉ ở nước ngoài, bản dịch đã đầy đủ chưa. Một địa chỉ sai làm hồ sơ uỷ thác bị trả về, tốn thêm nhiều tháng.
Khi đại diện của đương sự chấm dứt. Nếu bạn là đương sự có người đại diện theo uỷ quyền vừa rút lui, hãy uỷ quyền cho người khác hoặc tự tham gia. Việc này nằm hoàn toàn trong tay bạn.
Đề nghị toà tiếp tục giải quyết vụ án
Khi lý do tạm đình chỉ không còn, toà ra quyết định tiếp tục giải quyết. Đương sự không bắt buộc phải làm đơn, nhưng một văn bản đề nghị kèm bằng chứng thường giúp vụ án được đưa trở lại lịch làm việc nhanh hơn.
- Xác định đúng lý do tạm đình chỉ trong quyết định và chuẩn bị bằng chứng cho thấy lý do đó đã hết: bản án của vụ khác đã có hiệu lực, danh sách và giấy tờ của người thừa kế, kết luận giám định, văn bản uỷ quyền mới.
- Viết văn bản đề nghị tiếp tục giải quyết, ghi tên toà, số thụ lý, số và ngày quyết định tạm đình chỉ, lý do đã chấm dứt và tài liệu kèm theo.
- Nộp tại bộ phận tiếp nhận đơn, xin bản có ghi nhận đã nhận, hoặc gửi bằng bưu chính có báo phát.
- Khi nhận quyết định tiếp tục giải quyết, ghi ngày quyết định có hiệu lực và tính lại thời hạn chuẩn bị xét xử từ ngày đó.
- Rà lại hồ sơ của mình: sau nhiều tháng dừng, địa chỉ, số tiền nợ, tình trạng tài sản có thể đã thay đổi. Nếu cần, chuẩn bị văn bản thay đổi, bổ sung yêu cầu trong phạm vi luật cho phép.
Nếu đã có bằng chứng lý do tạm đình chỉ chấm dứt mà toà vẫn chưa tiếp tục sau một thời gian hợp lý, bạn có thể dùng các bước đề nghị, khiếu nại như với vụ án chậm, được nói ở bài về vụ án kéo dài quá hạn trong danh mục này.
Không đồng ý với quyết định tạm đình chỉ thì làm gì
Quyết định tạm đình chỉ của toà cấp sơ thẩm có thể bị kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm. Thời hạn kháng cáo quyết định ngắn hơn hẳn thời hạn kháng cáo bản án và tính từ ngày bạn nhận được quyết định, nên phải quyết định nhanh. Hãy đối chiếu thời hạn hiện hành ngay khi nhận giấy.
Căn cứ để kháng cáo thường là cho rằng lý do tạm đình chỉ không đúng luật. Ví dụ: toà tạm đình chỉ để chờ một vụ án khác, nhưng thực ra vụ kia không ảnh hưởng tới việc giải quyết vụ của bạn; hoặc toà chờ một tài liệu mà bạn đã nộp từ trước. Không đồng ý vì "muốn xử nhanh" thì chưa phải căn cứ.
Ở chiều ngược lại, nếu bạn thấy vụ án cần chờ một việc khác mà toà chưa tạm đình chỉ, bạn có thể trình bày bằng văn bản và đề nghị. Ví dụ bị đơn đang có vụ kiện khác về chính tài sản đang tranh chấp. Toà sẽ xem xét có thuộc căn cứ luật định không.
Kháng cáo quyết định tạm đình chỉ là một thủ tục phúc thẩm riêng, chi tiết thuộc phần kháng cáo. Nếu vụ án có giá trị lớn, nên hỏi luật sư trước khi chọn kháng cáo hay chờ, vì đôi khi kháng cáo tốn thời gian hơn chính việc chờ lý do tạm đình chỉ chấm dứt.
Nhầm lẫn hay gặp về tạm đình chỉ
- Tạm đình chỉ không phải đình chỉ. Đình chỉ chấm dứt vụ án; tạm đình chỉ chỉ dừng lại. Đọc kỹ chữ "tạm" trên quyết định.
- Bị đơn không được coi là đã hết bị kiện. Tài sản đang bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời vẫn bị hạn chế; tự ý bán, chuyển nhượng có thể gây hậu quả pháp lý.
- Tạm đình chỉ không tự làm mất tiền tạm ứng án phí. Số tiền đó được xử lý khi vụ án được giải quyết tiếp.
- Không có thời hạn tối đa cố định cho tạm đình chỉ. Vụ án dừng tới khi lý do chấm dứt, nên việc chủ động của đương sự có ý nghĩa thật.
- Rút đơn trong lúc tạm đình chỉ không giúp gì. Rút đơn làm vụ án bị đình chỉ hẳn, và kiện lại thì bắt đầu từ đầu.
Nếu thấy mình đã chờ quá lâu mà không rõ lý do tạm đình chỉ còn hay không, cách nhanh nhất vẫn là xin xem hồ sơ, đọc văn bản gần nhất trong đó, rồi mới quyết định bước tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Tạm đình chỉ vụ án dân sự kéo dài tối đa bao lâu?
Luật không đặt một thời hạn tối đa chung cho tạm đình chỉ. Vụ án dừng tới khi lý do tạm đình chỉ không còn. Vì thế việc đương sự chủ động cung cấp kết quả, thông tin người thừa kế hay tài liệu thường quyết định vụ án chạy lại sớm hay muộn.
Bị đơn chết khi đang bị kiện đòi nợ thì vụ án có chấm dứt không?
Thường không. Nếu quyền và nghĩa vụ liên quan tới tài sản được thừa kế, toà tạm đình chỉ để xác định người thừa kế rồi đưa họ vào vụ án. Người thừa kế thực hiện nghĩa vụ trả nợ trong phạm vi di sản người chết để lại.
Đang tạm đình chỉ có được nộp thêm chứng cứ không?
Bạn có thể nộp tài liệu cho toà để lưu vào hồ sơ, nhất là tài liệu chứng minh lý do tạm đình chỉ đã hết. Việc đánh giá chứng cứ và các thủ tục khác sẽ tiếp tục khi vụ án được giải quyết lại.
Tạm đình chỉ có ảnh hưởng tới thời hiệu khởi kiện không?
Thời hiệu khởi kiện là chuyện của lúc nộp đơn. Vụ án đã được thụ lý trong thời hiệu thì việc tạm đình chỉ sau đó không làm vụ án trở thành hết thời hiệu. Điều cần lo là khi bạn định rút đơn rồi kiện lại, vì lúc đó thời hiệu được xem xét lại cho vụ mới.
Quyết định tạm đình chỉ có cần gửi cho tất cả đương sự không?
Có. Quyết định tạm đình chỉ phải được gửi cho các đương sự và Viện kiểm sát cùng cấp theo luật định. Nếu bạn là đương sự mà biết vụ án đã tạm dừng qua người khác, hãy liên hệ toà để nhận quyết định và kiểm tra địa chỉ toà đang lưu.
Hai bên đã tự thoả thuận được trong lúc tạm đình chỉ thì làm sao?
Các bên có thể trình bày thoả thuận với toà. Tuỳ thời điểm và nội dung, nguyên đơn có thể rút yêu cầu hoặc các bên đề nghị toà ghi nhận sự thoả thuận theo thủ tục luật định. Nên làm bằng văn bản, nêu rõ ai trả gì, khi nào, để tránh tranh chấp lại.